De kleine Johannes


Beroemd symbolisch sprookje vol grote vragen over leven en dood, geluk en verdriet, de natuur en het geloof. 

Als Johannes met zijn hond op de vijver drijft komt er een blauwe libel aangevlogen die in een elf verandert. De elf heet Windekind en wil Johannes' vriend worden. Johannes mag aan niemand over Windekind vertellen. Door een kus van Windekind wordt Johannes kleiner en verstaat hij plotseling de taal van planten en dieren. 


FREDERIK VAN EEDEN

DE KLEINE JOHANNES DEEL I 

Deze hertaling van De kleine Johannes maakt dit zinnebeeldige sprookje waarin begrippen als natuur, liefde, geluk, verlangen, kennis en dood als personen worden opgevoerd, toegankelijk voor een nieuwe lezerskring. 

Met deze nieuwe uitgave hopen we dat het bezwaar van Elsbeth Etty (NRC 14-3-2009)  dat ‘De kleine Johannes wat taal en stijl betreft zo gedateerd is, dat het zelfs voor doorgewinterde Nederlanders nauwelijks te begrijpen te valt’ is weggenomen. Haar stelling dat ook de thematiek verouderd zou zijn vindt echter geen weerklank. De boekverslagen die scholieren er nog steeds over maken en de vele herdrukken spreken dit tegen.

Met vrij eenvoudige ingrepen kon de leesbaarheid worden verhoogd zonder dat dit klank- en kleurrijke natuursprookje aan sfeer verloor.

Gedateerde woorden als ‘doch’, ‘dirkjesbos’, ‘altoos’, ‘schreien’, ‘weedom’ etc. zijn vervangen door hedendaagse equivalenten. Zorgvuldig is gekozen voor woorden die passen in de sfeer van het boekje.

Op twee plaatsen is een redactionele aanvulling ingevoegd, deze zijn tussen [teksthaakjes] gezet. Het gaat om twee citaten die zijn ontleend aan Jan Ligthart.

Hier en daar zijn van één zin twee zinnen gemaakt. De negentiende-eeuwse vervoegingen zijn gemoderniseerd evenals de interpunctie. Het aantal uitroeptekens is wat teruggebracht evenals het woordje ‘maar’. De alinea-indeling is vrijwel gelijk gebleven. De hoofdstuktitels zijn ingevoegd op basis van de studie van Jan Ligthart die in deze uitgave in gewijzigde vorm is opgenomen als nawoord.


 

De op deze site gepresenteerde tekst is nog in bewerking. Wij houden ons aanbevolen voor uw op- en aanmerkingen. 


De bekende Tachtiger (1860-1932) schildert hier het geestelijk groeiproces van een kind, de kleine Johannes. De ontwikkeling van jongen tot man wordt in vier stadia weergeven: de tijd van de fantasie (Windekind), de periode van vragen stellen (Wistik), de periode van onderzoek (Pluizer) en het stadium waarin het goddelijke wordt gezocht. In subtiele bewoordingen worden de mens en zijn godsdienst bekritiseerd. Johannes beleeft het conflict tussen gevoel en materialisme en ondergaat de strijd tussen schoonheidsbeleving en goedheid. Het gevoel overwint, de schoonheid wordt erkend en in goedheid wordt geleefd. Dit klank- en kleurrijke natuursprookje boeit een grote lezerskring vanaf 13 a 14 jaar. (Biblion|NBC)


In de jaren 1885-1886, toen De kleine Johannes in afleveringen verscheen in het tijdschrift De Nieuwe Gids, baarde het verhaal al opzien. Hoewel het op eerste gezicht een sprookje voor kinderen leek te zijn, werd al snel duidelijk dat het meer was dan dat. Zo verborg De kleine Johannes Van Eedens hooggestemde opvattingen over de liefde, en over het 'volledig mens zijn' in een wereld vol dorheid en hypocrisie. Het succes van het boek, en het feit dat het nu nog veelvuldig gelezen wordt, is daaraan te danken het effect wordt versterkt doordat het sprookje de lezer op bepaalde punten in het ongewisse laat. Het boek roept telkens weer nieuwe vragen op, waardoor het verhaal blijft intrigeren. De kleine Johannes wordt gerekend tot de belangrijkste werken die de Beweging van Tachtig heeft voortgebracht. Het is een klassieke tekst, niet alleen van die beweging, maar ook van de Nederlandse letterkunde als geheel. 

'De hele stemming van het boek trof me, en de openbaring die de kleine Johannes beleeft: als je wou bidden dan kon je het beste naar een zonsondergang kijken en huilen. Dat vond ik heerlijk, ik huilde toch al veel.'  Leo Vroman

Frederik van Eeden (1860-1932) was psychiater, schrijver, dichter en essayist.


 


 

 

 


Zoeken in de volledige tekst van onze boeken

 

Op zaterdag 3 april 2010 is het op de dag af 150 jaar geleden dat Frederik van Eeden werd geboren.

Op 1 oktober van dat jaar is het 125 jaar geleden dat De kleine Johannes voor het eerst verscheen.

Make a Free Website with Yola.