De kleine Johannes

 

 

Van vader op zoon

Door Peter van den Broek


Verspreid in het rotsachtige bergland van de provincie Tigray in het noorden van Ethiopië liggen, veelal verscholen achter reusachtige cactussen, talloze oeroude kerkjes die niet anders dan met de grootst mogelijke moeite via door de eeuwen in de rotsen uitgesleten voetstappen te bereiken zijn. 

Een priester, die evenals de boeren uit de omgeving geregeld op de markt schapen en geiten verhandelt en zich slechts door zijn witte hoofdtooi en zijn volle baard onderscheidt, is altijd wel bereid om met een enorme sleutel de kerkdeur voor je te openen, om je vervolgens het door hem beheerde culturele erfgoed, een eeuwenoude Bijbel, te tonen Graag bladert hij het boek met je door op zoek naar geïllustreerde pagina's, het kind in de kribbe, maar driftiger wordt er gebladerd op zoek naar het hellevuur. Helder staat mij het beeld voor ogen hoe een ongeveer veertienjarige priesterzoon, stralend van zelfvertrouwen, geflankeerd door zijn vader mij voorlas uit het boek, wat moeizaam haperend, maar zich verzekerd wetend van de trots van zijn vader, die af en toe, zonder in het boek te hoeven kijken een paar woorden aanvulde. Het Ge'ez, de taal waarin de oude bijbels zijn geschreven, is een voorloper van het huidige Amhaarse schrift, dat niet moeiteloos toegankelijk zal zijn. 

De vader en de zoon die leest, een beeld dat mij in herinnering roept hoe ikzelf zo'n halve eeuw geleden op ongeveer dezelfde leeftijd als deze priesterzoon op de tribune op de binnenplaats van Het Prinsenhof voordat het spel begon uit het tekstboekje mijn vader voorlas: Ick sie boven uut mijnen thronen, dat al, dat is in tsmenschen persone. Leeft uut vresen onbekent. Waarop mijn vader ook al zonder de tekst nodig te hebben inhaakte met: Ooc sie ic tvolc also verblent. In sonden, si en kennen mi ni voer God. Opten aertsen scat si jn si versot... de suggestie wekkend, dat hij de hele tekst van buiten kende. 

Met een dergelijke herinnering valt het woord 'hertalen' moeilijk. Zoals W.F. Hermans ooit een bezoek bracht aan Engeland, louter vanwege het genoegen zijn vooroordeel tegen dat land nog eens bevestigd te zien, ongeveer zo begon ik aan de hertaalde versie van De kleine Johannes. Met dat vooroordeel liep het echter slecht af. Het monnikenwerk, dat Daniël Mok aan dit sprookje heeft verricht, is een niet geringe prestatie, want reken maar dat het vervangen van al dat 'wenen' en al die 'gij's' en 'doch's' zonder op enig moment wezenlijk aan de tekst te morrelen geen sinecure is. Het boek wint door het hertalen aan helderheid en maakt het bij uitstek geschikt om voor te lezen: de zoon aan de vader of de vader aan de zoon. Dat maakt niet uit, zolang het er maar toe bijdraagt dat dit erfgoed niet verdwijnt in de vergetelheid.

De kleine Johannes verscheen bil uitgeverij Abraxas


Uit: Beursberichten, Beurs voor Kleine Uitgevers, Paradiso 2009

Make a Free Website with Yola.